Việt Nam – Tiếng Quê Nhà

Nơi tìm hiểu, trau dồi về ngôn ngữ và văn hóa cội nguồn cho những tâm hồn Việt xa quê.

Tản mạn

Posted by codockhach on Tháng Mười 3, 2006

Lần đầu tiên được đọc/nghe thấy từ ngữ này, trực giác mù mờ khiến tôi liên tưởng đến từ “toi mạng”, ý diễn tả một trạng thái bị thiệt hại vì một chuyện gì đó.  Dĩ nhiên đó là quan niệm sai.

Vậy “tản mạn” nghĩa là gì? Đọc các bài viết trên mạng, tìm thấy những trường hợp áp dụng, ví dụ như “tản mạn về hai chữ tình yêu“, “tản mạn về văn hóa Việt Nam”, “vài lời tản mạn cùng bạn hiền”, …

Tự mò mẩm sưu tầm, bên tự điển Việt-Anh của vdict dịch nghĩa tiếng Anh là “scattered, dispersed”. Đối chiếu ngược lại từ Anh-Việt, scattered nghĩa là “rải rác” hoặc “rời rạc”, và dispersed nghĩa là “phân tán”. Từ đó tôi chỉ có thể suy đoán rằng “tản mạn” có nghĩa là: bàn luận một cách rời rạc về một đề tài nào đó.

Nhưng nguồn gốc của từ này từ đâu có? tản tức là “di tản”? Còn “mạn”? như trong “mạn phép”?

Bác nào biết có bộ tự điển bách khoa Việt-Việt nào đầy đủ, làm ơn giới thiệu dùm.

7 phản hồi to “Tản mạn”

  1. Lan Thảo said

    Bạn hãy xem lại phần tiêu đề: Theo tôi, “trau dồi” chứ không phải là “trao dồi”. “trau” nghĩa là trau chuốt, làm cho đẹp, cho phong phú, còn “trao” nghĩa là đưa cho ai cái gì đó, thiết nghĩ hoàn toàn không phải là chủ đề của trang này. Mong bạn xem và sửa lại cho chính xác nhé! Vài dòng góp ý.

  2. codockhach said

    Lại là vấn đề phát âm giống nhau nhưng viết thì lại khác! Rõ là sự mơ hồ của ngôn ngữ (không những riêng gì Việt ngữ, Anh ngữ cũng không ít).
    Cám ơn bạn Lan Thảo đã đính chính nhé. Mong được bạn nhắc nhở nhiều thêm.🙂

  3. Xin trích dẫn từ điển tiếng Việt(online):
    Tản mạn: Ở tình trạng rời rạc, không có sự liên hệ với nhau, không tập trung. Trình bày tản mạn, thiếu tập trung. Những ý nghĩ tản mạn, không đâu vào đâu.

    Từ nguyên: từ “tản mạn” là một từ Hán-Việt, có gốc từ hai chữ Hán:
    – “tản”散 là rời rạc, chia ra nhiều hướng khác nhau, như trong “tản cư”(rời khỏi nơi ở -“cư”- để tránh nạn), hay trong “di tản”(đi -“di”- ra chỗ khác để tránh nạn), còn một âm nữa là “tán” như trong “phân tán”;
    – “mạn”漫 là tràn ra, không ở một chỗ (cũng tương tự như “tản”), nhưng không phải chữ “mạn”慢 là nhờn láo, khinh thường, như trong “ngạo mạn” hay “mạn phép”.

    Vậy nên nguyên gốc của chữ “tản mạn” này có nghĩa là lan man, rời rạc. Tuy nhiên nghĩa này thường được dùng với từ “tản mác”(nửa Hán, nửa Nôm). Còn nghĩa hay được dùng trong văn chương, cũng như quái khách đã tìm thấy, là nghĩa mở rộng (nghĩa bóng), có nghĩa là nói bâng quơ, không có chủ đích, không tập trung về một điều gì đó.

  4. haingo said

    Cám ơn bác ComputerBoy,
    Từ điển trực tuyến nào vậy bác? Sao không thấy bác cho điểm liên kết vào?

  5. Ôi anh Hải kêu tui tới “bác”, sao “tổn thọ” wá hà😦 Cái cách xưng hô của người bắc ấy chỉ thích hợp trên các diễn đàn lớn, với nhiều người chỉ biết nhau qua nickname. Đàng này mình biết nhau đã lâu, mà hình như trên các profile tôi cũng đều có ghi tuổi hết mà. Có lẽ tôi còn trẻ hơn anh Hải nữa đó, hỏng dám làm “bác” đâu😛 Hồi đó giờ thấy anh toàn gọi tôi là “bạn”, sao hôm nay tự dưng đổi giọng vậy? (Hay anh Hải tính “phân thân” xong rùi phân ly tính cách luôn…. cho nó giống… rối loạn đa nhân cách hả :p Xin lỗi, đùa tí thôi:D)

    Thôi, quay lại đề tài: Cái tự điển online tôi nói là của anh Đức, nhưng cũng cùng database với cai vdict.com đấy thôi: http://vdict.com/3,tản%20mạn,-1,0,0,.html

  6. codockhach said

    Ờ há. Anh Hải Ngố của mình không chừng bị rối loạn đa nhân cách hạng nặng rồi. Cho tôi thay mặt anh ta, xin lỗi cùng bạn Computerboy nhé. Dĩ nhiên là bạn nhỏ tuổi hơn. Gọi “bác” cho nó không phân “giai cấp”, giống như tụi Tây nó cứ “you”, “me”, nhưng lại thiếu thân mật. )Tôi rất ghét người Việt gọi nhau bằng you you me me)

    Cô Độc Khách tui rõ già rồi lẩm cấm. Dùng vdict tra Anh-Việt mà không để ý có Việt-Việt.

  7. vnfeeds said

    Chào bạn
    Blog của bạn rất hay, bạn có muốn chia xẻ với mọi nguời ở trang vnfeeds.com không?
    Diều kiện chỉ là bạn cũng link vnfeeds ngục lại trang của bạn.
    Liên hệ mình ở nick traquau@yahoo.com nhé

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: